Medisch A-Z > Ziektebeelden > Allergie

Wat is een allergie?

Wat kan je er zelf aan doen?

Wat vertel je je apotheker?

Wat kan je apotheker voor je doen?

Wanneer naar de huisarts?

Wat is een allergie?

We hebben allemaal een verdedigingssysteem of immuunsysteem dat ons in normale omstandigheden beschermt tegen infecties.Een allergie of allergische reactie is een abnormale en overdreven reactie van ons afweersysteem op een contact met een op zichzelf onschadelijke stof die ons lichaam (meestal) vreemd is. Een dergelijke stof, waar je allergisch op reageert, noemen we een allergeen. Dit kunnen o.a. stuifmeelkorrels (pollen), uitwerpselen van de huisstofmijt, huidschilfers van dieren, voedingsmiddelen, geneesmiddelen, schimmels enz. zijn. Ons lichaam reageert, door antistoffen tegen die allergenen aan te maken, hierdoor ontstaan allerlei ziektesymptomen zoals een lopende neus, jeuk, tranende ogen, huiduitslag, enz.

De soorten symptomen en de ernst van de allergische reactie verschillen naargelang de plaats waar de allergie tot uiting komt en zijn afhankelijk van verschillende factoren die eigen zijn aan elk persoon.
De belangrijkste allergische reacties zijn:

• Voedselallergieën: De symptomen van een voedselallergie treden meestal op binnen de dertig minuten na het innemen van de voedingsstof. Je krijgt last van rode en witte vlekken op de huid, jeuk en gezwollen ogen, lippen tong en gezicht. Er kunnen ook buikpijn, misselijkheid en spijsverteringsproblemen optreden. Bij ademhalingsproblemen of een opgezwollen gezicht en hals moet je dringend een arts raadplegen.
• Astma: Astma en allergie zijn twee begrippen die vaak door elkaar gehaald worden. Het zijn twee verschillende aandoeningen die onafhankelijk kunnen voorkomen. Iemand kan allergisch zijn zonder astma te hebben. Iemand kan astma hebben zonder allergisch te zijn. Iemand kan ook beide aandoeningen hebben, dit noemen we allergisch astma. Astma veroorzaakt aanvallen van een piepende ademhaling, een gevoel van hartbeklemming en een aanhoudende droge hoest.
• Atopisch eczeem: Dit komt tot uiting door rode vlekken met droge huidkorsten en schilfers op bepaalde lichaamsdelen. Dit kan erg veel jeuk veroorzaken.
• Allergische neusverkoudheid: Door contact met allergenen kan je last krijgen van een lopende neus, verstopte neus, jeuk (neus, keel, ogen), rode ogen en een gespannen gevoel ter hoogte van de sinussen.
• Netelroos: Dit is een voorbijgaande uitslag met rozige of witachtige blaasjes, jeuk en een branderig gevoel.
• Allergieën voor insecten gif: Dit veroorzaakt heel snel na de insectenbeet een rode huiduitslag, pijn en zwelling op de plaats van de beet. Bij een zeer ernstige vorm van allergie kan zich een anafylactische schok voordoen.
• Anafylactische reactie: Dit veroorzaakt een beklemmend gevoel in de keel, ademhalingsmoeilijkheden, spasmen van de luchtpijptakken, snelle pols, hartritmestoornissen, bleke kleur, misselijkheid, braken of diarree.

            Bij een anafylactische shock daalt de bloeddruk waardoor je het bewustzijn kan verliezen. Een anafylactische shock kan dodelijk zijn.

De belangrijkste allergenen in de lucht zijn:pollen (Els, Berk, haagbeuk, notelaar),uitwerpselen van de mijtachtigen en schilfers van huisdieren.
De belangrijkste allergenen in de voeding zijn o.a. koemelk, eieren, tarwe, pindanoten, soja, hazelnoten, sesam, vis, schaaldieren en sulfiet.Nog enkele belangrijke allergenen zijn o.a. latex, geneesmiddelen, insecten gif (bijen, wespen, hommels, horzels), nikkel in juwelen, onderhoudsproducten en cosmeticaproducten.Het aantal mogelijke allergenen is echter buitengewoon groot.

Als je voornamelijk in de lente of zomer klachten hebt zoals neusloop, verstopte neus, niezen en jeukende, rode ogen, spreken we van een seizoensgebonden allergische rhinitis of neusontsteking (ook wel hooikoorts). Boosdoeners zijn dan pollen (stuifmeelkorrels) van bomen (lente), grassen (zomer) en andere planten. Je kunt ook het hele jaar door last hebben van allergische neusontsteking (niet seizoensgebonden). In dat geval wordt de allergie meestal veroorzaakt door huisstofmijt, deeltjes van dierenhuid (hoofdzakelijk honden en katten), schimmels of paddenstoelen.

Al na een eerste contact kan je overgevoelig zijn geworden (= sensibilisatie) voor een bepaalde allergie-veroorzakende stof (= allergeen). Dit betekent dat een tweede contact al een allergische reactie veroorzaakt. Het kan ook zijn dat de allergie zich pas ontwikkeld nadat je al vaak in contact bent geweest met het allergeen, zoals bij contactallergie.

Erfelijkheid speelt een rol bij allergie. De kans dat we een allergie ontwikkelen is groter naarmate één van onze ouders allergisch is en is zeer groot als beide ouders dezelfde allergie hebben. Allergieën kunnen al vanaf de eerste levensweken "uitbreken". Het is heel belangrijk om de oorzaak van de allergie te achterhalen om meteen te kunnen ingrijpen en de blootstelling aan de allergenen zoveel mogelijk te vermijden.
Personen die kans lopen op hevige allergische reacties moeten erop letten dat ze steeds een urgentiekit (adrenaline, corticoïden, antihistaminica) bij zich hebben.
Vraag raad bij je arts.

Wat kan je er zelf aan doen?

Je probeert best om zo weinig mogelijk in contact te komen met het allergeen. Dit is echter niet altijd haalbaar.

• Tips bij een pollenallergie.
• Tips bij een allergie voor huisdieren.
• Tips bij een allergie voor schimmels en paddenstoelen.
• Tips bij een allergie voor huisstofmijt.
• Tips bij een voedselallergie.
• Draag geen contactlenzen als je ogen geïrriteerd zijn. Koude kompressen kunnen verlichting geven. Houd hiervoor een proper washandje onder de koude kraan en leg dit enkele minuten op je ogen.
• Vermijd roken en passief roken.

Wat vertel je je apotheker?

Vertel wanneer je last hebt van allergie en vertel welke middeltjes je al gebruikt hebt om de allergie te verlichten.

Wat kan je apotheker voor je doen?

Er bestaan allerlei geneesmiddelen om de symptomen van een allergie te voorkomen of te verlichten.

• Antihistaminica of anti-allergische middelen verlichten de symptomen door de vrijgave van histamine, een chemische stof die verantwoordelijk is voor de allergische reactie, te blokkeren. De antihistaminica (bv. cetirizine, loratadine) bestaan o.a. in tabletten die bij voorkeur 's avonds worden ingenomen. Bepaalde soorten kunnen namelijk slaperigheid uitlokken.
• Tabletten worden meestal aanbevolen indien er allergische symptomen ter hoogte van verschillende organen voorkomen (bv. oog en neus). Er bestaan ook combinaties van een antihistaminicum met een neus ontzwellend middel. Deze worden best enkel kortstondig gebruikt.
• Er bestaan neussprays met antihistaminica (antiallergische middelen). Deze kunnen allergische symptomen ter hoogte van de neus vrij snel (na minder dan dertig minuten) verlichten. Deze sprays kunnen ook de irritatie ter hoogte van de ogen verminderen. Voorbeelden hiervan zijn azelastine en levocabastine.
• Oogdruppels met een antihistaminicum verlichten allergische symptomen ter hoogte van de ogen. Voorbeelden hiervan zijn azelastine en levocabastine.
• Er bestaan neussprays of neusdruppels  met Natriumcromoglycaat voor preventief gebruik. Na een zeven- tot tiental dagen treden deze geneesmiddelen in werking. Er wordt best een drietal weken voor de verwachte blootstelling aan de allergenen gestart met de behandeling. Het is belangrijk dat het geneesmiddel continu gebruikt wordt, want anders kunnen de symptomen van de allergie weer opduiken. Om ervoor te zorgen dat de oplossing van de neussprays (of neusdruppels) met het gehele neusslijmvlies in contact komt, wordt de neus best op voorhand gespoeld met fysiologisch serum of vrijgemaakt met een ontzwellende neusspray (indien de neus verstopt is). Deze natriumcromoglycaatsprays worden vaak bij kinderen gebruikt.
• Oogdruppels met Natriumcromoglycaat kunnen preventief gebruikt worden bij allergische symptomen ter hoogte van de ogen. Het is belangrijk dat deze druppels continu gebruikt wordt, want anders kunnen de symptomen van de allergie weer opduiken. Er wordt best een drietal weken voor de verwachte blootstelling aan de allergenen gestart met de behandeling.
• Een neusspray met een decongestivum of bloedvat ontzwellend product kan kortstondig (niet langer dan één week) gebruikt worden om neusverstopping tegen te gaan.
• Tabletten met een neus ontzwellend middel kunnen de neus weer vrijmaken. Deze tabletten mogen enkel kortstondig gebruikt worden en zijn niet voor iedereen geschikt (o.a. zeker niet voor mensen met hoge bloeddruk, hartaandoeningen, schildklierproblemen, ...). Vraag raad aan je arts of apotheker.
• Een neusspray met een anticholinerg middel kan bij waterige neusloop verlichting brengen.
• Neussprays met bepaalde zoutconcentraties maken de neus (mechanisch) vrij en spoelen de neusholtes. Ze hebben als voordeel dat ze heel vaak en gedurende lange tijd gebruikt mogen worden.
• Sommige neussprays vormen een barrière tussen het allergeen en het neusslijmvlies (mechanisch). Door de verminderde blootstelling aan allergenen, verzachten de klachten.
• Prevelspray® is o.a. een spray die allergische reacties tegen huisstofmijt en andere allergenen helpt verminderen.  Prevel® kan de eiwitstructuur van de allergenen veranderen als je ze erop verstuift. Je lichaam herkent de oorspronkelijke allergenen waarschijnlijk niet meer en reageert er dus ook niet op. Prevel® behandelt dus niet de eigenlijke allergie. Omdat je minder blootgesteld wordt aan de allergenen, verminderen de allergische reacties. De spray kan je o.a. gebruiken bij huisstofmijtallergie, allergie voor huisdieren, enz.

Wanneer naar de huisarts?

• Als je niet zeker weet of je allergisch bent en waarvoor. Er kunnen bloedtesten, huidtesten en RAST-testen  afgenomen worden.

• Als je last hebt van nevenwerkingen van de medicatie of indien deze niet voldoende helpt (na een tiental dagen).

• Als kinderen jonger dan twaalf jaar voor de eerste keer last hebben van allergische symptomen.

• Als de symptomen ter hoogte van neus en ogen slechts aan één zijde voorkomen.

• Als je  last hebt van een voortdurend verstopte neus zonder dat je andere symptomen van een allergie vertoont.

• Als je reukzin achteruitgaat.

• Als de allergische symptomen aanhouden (meer dan vier dagen per week en langer dan vier weken).

• Indien je zwanger bent of borstvoeding geeft.

• Indien je astma hebt (kortademigheid, piepende adem) en een allergie.

• Als je last hebt van allergische neusontsteking en oor- of aangezichtspijn. Dit kan veroorzaakt worden door een oorontsteking of sinusitis.

• Als je een etterend oog (ooginfectie) en een allergie ter hoogte van je oog hebt.

• Als je hals, tong of gezicht opzwelt.

• Als je allergisch reageert op een insectenbeet.

• Als je in aanmerking komt voor een desensibilisatiekuur. Een dergelijke kuur tracht je minder gevoelig te maken voor bepaalde stoffen waar je allergisch voor bent. Immunotherapie is echter niet altijd mogelijk.