Medisch A-Z > Ziektebeelden > ANTICONCEPTIE

Algemeen

Omschrijving
Anticonceptie betekent letterlijk “tegen (=anti) bevruchting (=conceptie)” en volgens van Dale “voorkomen van zwangerschap”. Anticonceptie omvat alle methoden en middelen om te voorkomen dat een vrouw zwanger wordt en een kind krijgt.
 
Bij de vrouw komt ongeveer twee weken voor de menstruatie een eicel vrij uit een van de eierstokken (eisprong). De eicel kan gedurende een dag na de eisprong bevrucht worden. Na enkele dagen komt de eicel via de eileider in de baarmoeder. Ondertussen verandert het slijmvlies van de baarmoederholte zodat een bevruchte eicel zich er kan innestelen. Als geen bevruchting plaatsvindt, worden de eicel en het baarmoederslijmvlies afgestoten. Dit is de menstruatie.
 
De man produceert iedere dag nieuwe zaadcellen. Zaadcellen die in de vagina komen, zwemmen via de baarmoedermond naar de baarmoederholte en van daar naar de eileiders. Daar kunnen de zaadcellen twee tot vier dagen leven blijven. Als er gedurende die tijd een eicel vrijkomt, kan een van de zaadcellen de eicel binnendringen (bevruchting). De bevruchte eicel nestelt zich in het baarmoederslijmvlies. De menstruatie blijft uit en de zwangerschap is begonnen. Aangezien de zaadcellen dus wat langer in leven blijven, kan geslachtsgemeenschap vanaf drie dagen vóór tot één dag ná de eisprong tot bevruchting leiden.

De volgende anticonceptiemethoden zijn op de markt:

• De pil
  De pil bevat de hormonen oestrogeen en progestageen. Deze houden de eisprong tegen, waardoor geen bevruchting kan plaatsvinden. Gedurende drie weken slikt u elke dag één pil. Daarna stop je een week en vervolgens slik je weer drie weken elke dag één pil, enz. Bij zorgvuldig gebruik is de kans op zwangerschap praktisch nul.
• Nuvaring®
  Dit is een nieuw anticonceptiemiddel dat sinds februari 2003 op de markt is. Het is een soepele kunststof ring van 5,4 cm in doorsnee, die één maand bescherming biedt. De ring geeft dagelijks hormonen af. De ring moet worden ingebracht voor gedurende 3 weken, hierna volgt de stopweek. De betrouwbaarheid is bij correct gebruik ook zeer groot. Het is belangrijk om het tijdstip voor het inbrengen van een nieuwe ring te respecteren. De nuvatime® is een soort wekkertje dat je hieraan herinnert.
  Deze ring wordt aangeboden in een verpakking van 1 maand (1 ring) en in een verpakking voor  3 maanden (3 ringen).
• De prikpil
  Met de 'prikpil'  krijgt u een hormoon (medroxyprogesteron) in de bilspier ingespoten. Dit hormoon zorgt ervoor dat er geen eicel vrijkomt. De prikpil is drie maanden werkzaam. Daarna heeft u een volgende prik nodig. De werkingsduur is onvoorspelbaar. Ongewenste bijwerkingen zoals gewichtstoename, tussentijdse bloedingen en zelfs het uitblijven van de menstruatie komen regelmatig voor. 
• De pleister
  De pleisterpil (Evra®) is een dunne, goed klevende pleister die via de huid hormonen afgeeft aan je lichaam. Je plakt de pleister op je bil, buik, buitenkant van de bovenarm, schouderblad of (onder)rug. Hij blijft gewoon zitten als je in bad gaat, de sauna bezoekt of sport. De pleister moet elke week worden vervangen, 3 tot 6 weken achter elkaar. Daarna las je een stopweek in.
• Het spiraaltje
  Er zijn verschillende soorten spiraaltjes: een koperspiraaltje en een hormonenspiraaltje. Het koperspiraaltje bestaat uit een heel dun plastic ankertje, dat met koperdraad is omwikkeld. Het hormonenspiraaltje, Mirena®, is een nieuw spiraaltje, dat gedurende 5 jaar een klein beetje hormoon afgeeft. Het bevat geen koper meer. Het spiraaltje wordt door een arts via de baarmoedermond in de baarmoederholte geplaatst. Beide soorten spiraaltjes voorkomen dat een bevruchte eicel zich in de baarmoeder innestelt en kunnen vijf jaar blijven zitten. Met een spiraaltje is de kans op zwangerschap zeer klein.
• Het condoom
  Het condoom is een rubber hoesje dat over de penis wordt getrokken en tijdens het vrijen het zaad opvangt. Het condoom is het meest gebruikte voorbehoedmiddel naast de pil. Het is een heel veilig voorbehoedmiddel, tenminste: als het condoom tijdig wordt omgedaan en niet scheurt of afglijdt. Een condoom mét zaaddodende pasta geeft nog betere bescherming tegen zwangerschap. Een condoom is de enige bescherming tegen seksueel overdraagbare aandoeningen SOA’s.
• Sterilisatie
  Sterilisatie gebeurt door middel van een operatie. Bij de man is de ingreep eenvoudiger dan bij de vrouw. Na de ingreep is de vrouw direct al niet meer vruchtbaar. Bij de man kan de eerste zes weken na de operatie nog vruchtbaar zaad vrijkomen. Sterilisatie is de meest betrouwbare methode om zwangerschap te voorkomen. U kunt voor sterilisatie kiezen als u definitief geen kinderen meer wenst.

NOODanticonceptie?

Norlevo® en Postinor® kunnen gebruikt worden als morning-after-pil. Deze neem je in nadat je seks hebt gehad zonder voorbehoedmiddel en je bang bent zwanger te worden. Dat kan zijn doordat je de pil bent vergeten in te nemen, of door een ongelukje met een condoom. Het middel moet zo snel mogelijk ingenomen worden en zeker binnen de 72 uur na de gemeenschap. Let wel: Dit middel is enkel bedoeld om een "ongelukje" te voorkomen en kan in geen geval in de plaats van een contraceptieve methode worden toegepast.

EllaOne® is een nieuwe morning-after-pil en bevat de werkzame stof ulipristalacetaat. Deze pil kan tot vijf dagen na de gemeenschap worden ingenomen. Dit geneesmiddel is uitsluitend op doktersvoorschrift verkrijgbaar.

Welke methoden zijn NIET betrouwbaar?

• Het terugtrekken van de penis vlak voor het klaarkomen is geen betrouwbare methode om zwangerschap te voorkomen. Er komt namelijk vóór het klaarkomen vaak al wat zaad vrij.
• Periodieke onthouding betekent dat u niet mag vrijen op de dagen dat de vrouw vruchtbaar is. Deze dagen worden berekend aan de hand van temperatuurmetingen van de vrouw of volgens de data van de menstruatie. Maar de eisprong is niet altijd regelmatig en kan dus niet met zekerheid worden voorspeld. Periodieke onthouding is daarom niet betrouwbaar.
• Zaaddodende middelen geven onvoldoende bescherming tegen zwangerschap. Daarom worden ze alleen in combinatie met een condoom of pessarium gebruikt.